حسن فراهانى
62
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
چهارشنبه 29 فروردين 1301 / 19 آوريل 1922 / 21 شعبان 1340 * تحصن در مجلس شوراى ملى امروز عدهاى كه تعدادشان را بين 60 تا 70 نفر نوشتهاند در اعتراض به خودكامگىهاى رضا خان وزير جنگ به مجلس شوراى ملى رفته و تحصن اختيار كردند . آنان خواستار بركنارى رضا خان بودند . سرپرستى اين افراد با « موسوىزاده يزدى مدير روزنامه پيكار ، يمين السلطنه ، يمين الملك ، سيد مهدى نبوى تفرشى مدير روزنامه تنبيه درخشان ، مشكوه حضرتى و ديگران » 1 بود . اينان در مجلس با نطقهاى مهيج ، اجراى قانون اساسى و عزل سردارسپه وزير جنگ را مىخواستند . « چون مشير الدوله رئيس الوزراء وقت و مؤتمن الملك رئيس مجلس هم معنا از عمليات خودسرانه سردارسپه ناراضى بودند ، آنها را تقويت كرده از طرف رئيس مجلس هم به اداره مباشرت مجلس دستور داده شد كه به خرج مجلس مدتى را كه در تحصن مىباشند پذيرايى شوند و شام و ناهار و كليه وسائل لازمه را براى آنان فراهم نمايند . اين پذيرايى آبرومند براى اين بود كه اولا به سردارسپه بفهمانند مردم از عمليات او ناراضى هستند و بايد اعمال خودسرانه را ترك كند . ثانيا به متحصنين سفارت روس هم بفهمانند كه خانه ملت مجلس است و بايد به آنجا پناه بگيرند نه به سفارت روس . » 2 * تظلمنامه اهالى بارفروش اعمال محدوديت و نيز ممانعت از امور بازرگانى تجار ايرانى توسط دو بنگاه اقتصادى سانترسايوز و ونشترك متعلق به روسيه شوروى موجب شد كه گروهى از بازاريان شهر بارفروش ( بابل ) تظلمنامهاى تهيه كرده ، ضمن ارسال آن به مجلس شوراى ملى و رياست وزراء بنويسند كه اگر به داد تجار نرسند به زودى در تلگرافخانه متحصن خواهند شد . روزنامهها همچنان از انحصار تجارت اين دو شركت ياد مىكردند . روزنامه ايران در شماره امروز خود بار ديگر نوشت كه تجارتخانههاى ونشترك و سانترسايوز نه فقط در داخل ايران نسبت به تجار ايرانى فشار آورده ، از خريد و فروش كالاهاى تجارى جلوگيرى مىكنند بلكه در بادكوبه و تفليس نيز وسايل زحمت و صدمه تجار ايرانى را فراهم نموده ، تجارت آزاد را منحصر به خود مىدانند . 3 * دعوت دولت از مجلس براى ايجاد كميسيون مشترك روزنامه اتحاد در شماره امروز خود بنابر اطلاعى كه « از مجارى صلاحيتدار » كسب كرد خبر داد كه دولت طرحى به مجلس شوراى ملى داده كه در آن خواستار تشكيل كميسيونى مركب از نمايندگان گروههاى مختلف مجلس و دولت شده تا « در باب خطمشى دولت و طرح و اجراى اصلاحات لازمه مذاكراتى به عمل آيد . » 4 برخى منابع نوشتهاند كه ارائه اين طرح از طرف مشير الدوله رئيس الوزراء اقدامى در جهت تهديد رضا خان وزير جنگ و اقدامات خودسرانه او بوده است . 5 * ديدار رئيس اداره نظميه با مشير الدوله امروز ژنرال وستداهل رئيس تشكيلات اداره نظميه و ديگر مسئولان اين اداره در دربار حاضر شدند و درباره تعطيلى كار آژانها و تعيين تكليف آنها گفتوگو كردند . مشير الدوله رئيس الوزراء در اين ديدار به مسئولان نظميه اطمينان داد كه موضوع حل مىشود ؛ بدين ترتيب كه عدهاى از آژانها به ناحيههاى محلات مأمور گردند ، مشغول كار شده ، مبلغ 75 هزار تومان نيز حواله شد كه بابت ديركرد حقوق پرداخت گردد و باقىمانده نيز به تدريج پرداخت خواهد شد . 6 غير از اين ديدار ، عدهاى نيز از تجار و اصناف و اهالى محلات به دربار آمده ، خواستار پايان يافتن اعتصاب آژانها شدند . مشير الدوله رئيس الوزراء و وزير داخله قول مساعد داد كه موضوع هرچه زودتر حل شود . 7